W dniach 28-29 marca 2007, w Krakowie, odbyła się kolejna już ogólnopolska konferencja naukowa, zorganizowana przez Sekcję Prawa Konstytucyjnego TBSP UJ – w tym roku pod nazwą Parlamentaryzm zasadą ustrojową RP. Współczesne wyzwania, problemy prawne i perspektywy. Patronat nad nią objęli Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, JM Rektor UJ prof. dr hab. Karol Musioł, Dziekan WPiA UJ prof. dr hab. Tadeusz Włudyka oraz Polskie Towarzystwo Przyjaciół Parlamentaryzmu.

GALERIA ZDJĘĆ

W konferencji wzięło udział 25 referentów oraz prawie 80 gości. Uczestnicy reprezentowali kilka ośrodków akademickich, w tym m.in. Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Śląski, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Uniwersytet Rzeszowski czy Akademię Pedagogiczną w Krakowie.

Pierwszego dnia konferencji obrady odbywały się w Sali Wystawowej Auditorium Maximum UJ. Konferencję uroczyście otworzyli prof. dr hab. Józef Wójcikiewicz, prodziekan WPiA UJ ds. studenckich oraz prof. dr hab. Paweł Sarnecki, Kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ, a także opiekun Sekcji, który przewodniczył obradom w trakcie pierwszych dwóch paneli.

Panele te dotyczyły prawa wyborczego. Pierwszym referentem był mgr Jakub Olech (WSMiP UJ), którego wystąpienie dotyczyło ordynacji wyborczych III RP. Referat ten stanowił znakomitą podstawę dla dalszych obrad, ponieważ przedstawiał skutki różnych rozwiązań stosowanych na przestrzeni ostatnich 19 lat w polskim ustroju. Mgr Paweł Byrczek (WPiA UJ, TBSP) zajął się problematyką przymusu wyborczego, ostatecznie opowiadając się raczej za mniej radykalnymi metodami zwiększania frekwencji. Jego referat był uzupełniony filmem, prezentującym wyniki sondy ulicznej dotyczącej właśnie tematyki przymusowego głosowania. Ostatnim referatem w panelu było wystąpienie Pawła Staszaka (WPiA UJ, TBSP), które dotyczyło bardzo ciekawego, a przy tym raczej omijanego przez naukę zagadnienia praw wyborczych duchownych Kościoła Katolickiego. Referent, po przedstawieniu regulacji prawnych, przedstawił praktyczny aspekt tego problemu, starając się odpowiedzieć na pytanie o możliwe przyczyny unikania przez duchownych korzystania z biernego prawa wyborczego.

Bezpośrednio po dyskusji, która zogniskowała się wokół tematyki ostatniego referatu, rozpoczął się drugi, dodatkowy panel, poświęcony stricte tematyce ordynacji większościowej i jednomandatowym okręgom wyborczym. Owidiusz Mazurkiewicz (WPiA UJ, TBSP) w swoim wystąpieniu bardzo obszernie przedstawił zarówno typowo-idealne skutki wprowadzenia takiego systemu wyborczego, jak i przykładowe efekty wykorzystania tego typu ordynacji w niektórych państwach. Omówił też argumenty zwolenników i przeciwników tego typu rozwiązania.

Po przerwie rozpoczął się trzeci panel, którego tematyka dotyczyła stosunków parlamentu z Trybunałem Konstytucyjnym. Obradom przewodniczył dr Sebastian Kubas z Katedry Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ. Pierwszym referentem był Bohdan Widła (WPiA UJ, TBSP), który zajął się problematyką naruszenia procedury ustawodawczej w kontekście postępowania przed TK, rozważając dopuszczalność podnoszenia tego typu zarzutów w skardze konstytucyjnej, a także niektóre aspekty orzekania przez Trybunał, takie jak kategorie norm będących podstawą orzeczeń i zakres dopuszczalnych poprawek w postępowaniu ustawodawczym. Adrianna Fabijańska (WPiA UW) przedstawiła uwagi na temat skutków orzeczenia o niekonstytucyjności aktu, wskazując m.in. na skutki wyroków z klauzulą odraczającą, w tym odrębności dotyczące stwierdzania naruszenia procedury ustawodawczej, a także problem „odżycia norm” w razie zakwestionowania ustawy nowelizującej i skutki wyroków dla praktyki stosowania prawa. Michał Podsiadło (WPiA UJ, TBSP) omówił problematykę „wykonywania” przez Senat RP orzeczeń TK. W wystąpieniu stwierdził, że niezależnie od odrębnej procedury wprowadzonej do Regulaminu Senatu, obowiązek inicjowania stosownych postępowań ustawodawczych powinien spoczywać na Prezydencie RP. Ostatnie w panelu wystąpienie Aleksandry Dębowskiej (WPiA UJ, TBSP) dotyczyła problematyki zasad przyzwoitej legislacji. W referacie zaakcentowane zostały problemy, jakie pojawiają się w ramach prób stworzenia definicji zasad przyzwoitej legislacji. Skrytykowana została też praktyka TK, który, zdaniem referentki, w niektórych przypadkach odchodzi od kelsenowskiego modelu kontroli konstytucyjności, a także pogląd o możliwości badania dochowania procedury ustawodawczej z urzędu, nawet jeśli nie dotyczą tego zarzuty podniesione przez wnioskodawcę.

Ostatni panel, któremu przewodniczył dr Piotr Czarny, stanowił pierwszą część obrad dotyczących pozycji ustrojowej parlamentu. Mgr Krzysztof Kaleta (Katedra Filozofii Prawa i Nauki o Państwie WPiA UW) zajął się problematyką parlamentaryzmu z punktu widzenia teorii i filozofii prawa, w tym kwestią rozumienia suwerenności i demokratycznej legitymizacji władzy, a także relacjami między parlamentami a sądami konstytucyjnymi. Natomiast mgr Bartłomiej Kucia (WSMiP UJ) przedstawił zagadnienie struktury parlamentu, skupiając się na bardziej kwestiach politologicznych, abstrahując przy tym od uwarunkowań krajowych, a raczej skupiając się na prezentacji rozwiązań przyjmowanych na wszystkich kontynentach. Ostatnim akordem pierwszego dnia obrad było płomienne przemówienie Marka Kobylarskiego (KUL, NZS), które było swoistym uzupełnieniem wcześniejszego panelu dotyczącego jednomandatowych okręgów wyborczych. Referent w bezkompromisowy sposób skrytykował dotychczasowe rozwiązania prawne, starając się przekonać publiczność do poparcia inicjatyw dążących do wprowadzenia ordynacji większościowej.

Drugiego dnia konferencji obrady przeniosły się do Pałacu Larischa. Pierwszy panel był kontynuacją ostatniego panelu piątkowego. Obradom przewodniczyła mgr Katarzyna Górka (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ). Mgr Bartosz Szczurowski (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ) przedstawił pozycję ustrojową parlamentu w projektach konstytucji, przedstawionych przez najważniejsze siły polityczne, skupiając się na propozycjach głównych sił politycznych, czyli Platformy Obywatelskiej oraz Prawa i Sprawiedliwości. Natomiast Karol Stańdo (WPiA UJ, TBSP) starał się odpowiedzieć na pytanie, czy sejmowej komisji śledczej bliżej do wypełniania funkcji kontrolnej, czy do politycznych igrzysk. Referent przedstawił też niektóre historyczne instytucje, będące pierwowzorem dzisiejszych komisji. Ostatnie w panelu wystąpienie Elżbiety Krajewskiej (WPiA UW) dotyczyło pozycji ustrojowej Marszałka Sejmu, w tym takich jego uprawnień, jak „odraczanie” rozpoczęcia procedury co do projektów aktów prawnych, prawo ustalania porządku dziennego a także stwierdzania wygaśnięcia mandatu poselskiego. Zdaniem referentki, ostatnią wymienioną funkcję powinien pełnić organ kolegialny.

Drugi panel, któremu przewodniczył mgr Wojciech Szkadłubowicz ( Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ), dotyczył prac parlamentarnych. Mgr Tomasz Litwin (WSMiP UJ) przedstawił problematykę dyskontynuacji i wiążące się z nią kontrowersje, pojawiające się m.in. w związku z ludową inicjatywą ustawodawczą, wetem ustawodawczym i statusem ustawy budżetowej. Kolejny referat wygłosiła mgr Katarzyna Górka (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ). Jej wystąpienie dotyczyło zasady jawności prac parlamentarnych, w tym relacji między art. 61 Konstytucji, statuującym prawo dostępu do informacji publicznej i art. 113 Konstytucji, określającego zasadę jawności posiedzeń Sejmu. Piotr Kociubiński (WPiA UJ, TBSP) omówił różne aspekty tzw. zaniechań legislacyjnych, z punktu widzenia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Natomiast ostatni referat, wygłoszony przez Magdalenę Kozub (WPiA UJ), dotyczył prezydenckiej inicjatywy ustawodawczej. Referentka przedstawiła zarówno regulacje prawne, jak i wybrane – najważniejsze – inicjatywy prezydentów Aleksandra Kwaśniewskiego i Lecha Kaczyńskiego. Dyskusja skupiła się na tej właśnie tematyce, a zwłaszcza na problemie wymogu kontrasygnaty wobec różnych czynności Prezydenta RP związanych z postępowaniem ustawodawczym.

Kolejnemu panelowi przewodniczył dr Bogumił Naleziński (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ). Obrady dotyczyły statusu posła i senatora. Tematem dwóch z trzech wygłoszonych referatów był immunitet parlamentarny. Zarówno mgr Wojciech Szkadłubowicz (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ) jak i mgr Krzysztof Kycik (WPiA UJ) opowiedzieli się przeciwko likwidacji immunitetu formalnego, wskazując na pewne gwarancyjne aspekty tej regulacji. Natomiast Jakub Garncarz (WPiA UJ, TBSP) w bardzo interesujący i wszechstronny sposób przedstawił finansowy aspekt sprawowania mandatu posła i senatora, wyrażając przekonanie, że niezależnie od tego, że mandat parlamentarny wiąże się ze sprawowaniem władzy, jego posiadanie zobowiązuje do wykonywania określonej pracy. Po panelu rozpoczęła się bardzo długa i zacięta dyskusja dotycząca przede wszystkim dopuszczenia do zasiadania w Sejmie i Senacie osób skazanych za przestępstwa lub takich, co do których toczy się postępowanie przygotowawcze.

Ostatni panel dotyczył kwestii związanych z integracją europejską. Obradom przewodniczył mgr Bartosz Szczurowski (Katedra Prawa Konstytucyjnego WPiA UJ). Mgr Michał Piech (WPiA UJ) wykazywał, że w stosunkach między parlamentami krajowymi, a Parlamentem Europejskim można doszukać się raczej komplementarności, aniżeli konkurencji. Łukasz Wieczorek (WPiA UJ, TBSP) omówił pozycję ustrojową Sejmu i Senatu w ramach członkostwa Polski w UE, wskazując na problemy pojawiające się w związku z tzw. „ustawą kooperacyjną”, a także konieczność jej nowelizacji po ratyfikacji Traktatu z Lizbony. Ostatni referat, który został wygłoszony przez Sylwię Stompioł (WPiA UŚ, KNPK Spiritus Constitutionis), dotyczył multicentrycznego systemu prawa, roli, jaką pełni w nim parlament krajowy, a także możliwych sytuacji kolizyjnych i sposobów ich rozstrzygania. Konferencję podsumował prof. dr hab. Paweł Sarnecki.

Ponownie okazało się, że ogólnopolska konferencja stanowi doskonałą szansę nawiązania nowych znajomości i wymiany poglądów przez przedstawicieli różnych ośrodków akademickich. Organizatorzy serdecznie dziękują opiekunom konferencji – prof. dr hab. Pawłowi Sarneckiemu oraz dr hab. Piotrowi Tulei; wszystkim patronom, a także sponsorom – Radzie Kół Naukowych, Fundacji „Bratniak” oraz wydawnictwu Wolters Kluwer, które przekazało referentom książkowe upominki. Bez ich pomocy organizacja konferencji byłaby niemożliwa.

To na pewno nie ostatnia konferencja organizowana przez Sekcję Prawa Konstytucyjnego TBSP UJ. Liczymy na ponowne spotkanie w przyszłym roku!

Bohdan Widła